اين ابواب به اعتبارى از مشاكلت معنوى هستند . ايهام و مغالطه برحسب بساطت و تركيب از باب مخالفت معنى ، به تنهايى ، هستند . اما مخالفت لفظ و معنى باهم ، صنعتى به نام « تزلزل » است كه با اندك تحريفى لفظى ، معنى ضد مطلوب را پيدا مىكند . مخالفت و مشاكلت باهم ، نيز صنعتى به‌نام « جمع و تقسيم » است . چنان‌كه مىگويند : زيد و عمر دريايند اما يكى در عطا و ديگرى در بلا . يا مىگويند : به او هم بيم است و هم اميد ، بيم از سطوتش و اميد به رحمتش ! صنعت ديگر ، صنعتى است به نام استدراك ، چنان‌كه مىگويند : دست او ابر است ، با اين تفاوت كه ابر هنگام عطا مىگريد و او مىخندد ! انواع ديگر از مخالفات ناقص و تام هم بر اين قياس‌اند . از جمله صنعت‌هاى شعرى ، انواعى است كه متعلق به مجموع شعر است ( مانند توشيح ، ترجيع ) يا متعلق به بعضى از ابيات است ، مانند ملمع و مسمط . بايد دانست كه همان‌گونه كه خطابه داراى اجزايى مانند صدر ، اقتصاص و تصدير و خاتمه است ، شعر نيز داراى اجزايى مانند مطلع ، تشبيب ، تخلص ، دعا ، مقطع ، مىباشد و برحسب هريك صنعت‌هاى مختلفى ممكن است وجود داشته باشند . از آن‌جا كه علمى جداگانه ، متكفل بيان اين معانى است ، در اين كتاب به همين مقدار اكتفا مىشود . اكنون كه وعدهء آغاز كتاب را وفا نموديم ، سخن را به پايان مىرسانيم . و ما توفيقى الّا بالله عليه توكلت و اليه انيب . تصنيف اين كتاب به خامهء تواناى استاد دانشمندان ، سلطان فضلاى دنيا ، يارىكنندهء حق و دين ، وجيه اسلام و مسلمين ، انشاكنندهء حقايق و مبيّن دقايق محمد بن حسن طوسى رحمة الله عليه در روز پنج‌شنبه بيست و دوم ماه جمادى الآخر سال شش‌صد و چهل و دو هجرى ، تمام گرديد .